Căn cứ xây dựng chương trình Công nghệ giáo dục

11/05/2016 392

Bộ môn đầu tiên được áp dụng chương trình Công nghệ là môn Tiếng Việt lớp 1. Chương trình được xây dựng căn cứ vào 3 lĩnh vực: triết học, ngữ âm học và tâm lý học.


Xác định đối tượng lĩnh hội

Chương trình đảm bảo phục vụ đúng đối tượng hướng tới là các em học sinh lớp 1. Chương trình cấu tạo ngữ âm của tiếng Việt đặt đối tượng trong môi trường thuần khiết và chân không về nghĩa. Giáo trình mới sẽ dạy theo hướng xuất phát từ âm để phát triển thành chữ rồi từ chữ quay về âm.

Dựa  trên những thành quả khoa học hiện đại nhất về ngữ âm học của tác giả Đoàn Thiện Thuật (1977), Công nghệ giáo dục đã chắt lọc những vấn đề cơ bản nhất nhằm mang đến cho trẻ em không chỉ những kiến thức và kĩ năng cần thiết mà còn giúp trẻ lần đầu tiên đến trường được làm việc một cách khoa học, phát triển khả năng tối ưu của mỗi cá thể, phát triển năng lực làm việc trí óc, năng lực sử dụng tiếng Việt hiện đại một cách có văn hóa thông qua các hoạt động kích thích khả năng tư duy và khái quát hóa.

Học sinh được làm quen với hệ thống khái niệm

Công nghệ giáo dục dạy các em học sinh theo con đường từ trừu tượng đến cụ thể, từ đơn giản tới phức tạp. Học sinh được làm quen với hệ thống khái niệm của một môn khoa học nhằm giúp các em học hiểu được tri thức ngữ âm cơ bản từ đó hình thành các kỹ năng Nghe – Nói – Đọc – Viết.

Lần đầu tiên học sinh biết tiếng là một khối âm thanh toàn vẹn như một “khối liền” được tách ra từ lời nói. Tiếp đó, bằng phát âm, các em biết tiếng giống nhau và tiếng khác nhau hoàn toàn. Sau đó, các em phân biệt các tiếng khác nhau một phần. Tiếng lại được phân tích thành các bộ phận cấu thành: phần đầu, phần vần, thanh. Trên cơ sở đó, các em biết đánh vần một tiếng theo cơ chế hai bước. Học sinh học cách phân tích tiếng tới đơn vị ngữ  âm nhỏ nhất, đó là âm vị (gọi tắt là âm). Qua phát âm, các em phân biệt được phụ âm, nguyên âm, xuất hiện theo thứ tự của bảng chữ cái tiếng Việt. Khi nắm được bản chất mỗi âm, các em dùng kí hiệu để ghi lại.

Nguyên tắc xây dựng chương trình Công nghệ giáo dục

3 nguyên tắc dưới đây được gắn kết và áp dụng xuyên suốt toàn bộ hệ thống Bài học trong sách Tiếng Việt lớp 1.

Nguyên tắc phát triển: Đòi hỏi mỗi sản phẩm của thời điểm trước (của một tiết học hay một bài học) đều có mặt trong sản phẩm tiếp sau. Vì thế mà các Bài học trong chương trình Tiếng Việt 1 – Công nghệ giáo dục được xây dựng trên một trật tự tuyến tính lôgic, khoa học: Tiếng, Âm, Vần, Nguyên âm đôi.

Nguyên tắc chuẩn mực: Thể hiện ở tính chính xác của các khái niệm khoa học, tính chuẩn mực trong cách lựa chọn thuật ngữ để định hướng và tổ chức quá trình phát triển của học sinh.

Nguyên tắc tối thiểu: yêu cầu việc xác định và lựa chọn một số chất liệu tối thiểu và một số vật liệu tối thiểu cho chất liệu đó nhằm đảm bảo tính vừa sức đối với học sinh lớp 1.

Bình luận